Suy thận độ 1 (giai đoạn đầu) và hướng phát hiện sớm

Bệnh thận mạn (CKD) là một hành trình tiến triển kéo dài qua 5 giai đoạn. Trong đó, suy thận độ 1 chính là vạch xuất phát – giai đoạn khởi đầu khi các tổn thương thận mới nhen nhóm nhưng chức năng lọc của thận vẫn còn hoạt động rất tốt.

1. Suy thận độ 1 là gì?

Theo Hội Thận học Quốc Tế (KDIGO), một người được chẩn đoán mắc bệnh thận mạn giai đoạn 1 khi hội đủ 2 điều kiện kéo dài trên 3 tháng:

• Mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) bình thường hoặc cao: Từ 90 ml/phút/1.73m² trở lên.

• Có bằng chứng tổn thương cấu trúc hoặc chức năng thận, điển hình là sự xuất hiện của albumin trong nước tiểu (tiểu đạm).

Lưu ý: Nếu chỉ số eGFR của bạn bình thường từ 90 ml/phút/1.73m² nhưng kết quả xét nghiệm nước tiểu hoàn toàn bình thường (không tiểu đạm, không tổn thương thận), bạn không bị suy thận mạn.

2. Nguyên nhân kích hoạt giai đoạn đầu của bệnh

Tổn thương thận giai đoạn 1 được chia làm hai nhóm nguyên nhân chính:

• Nguyên nhân thứ phát (Phổ biến nhất): Tiểu đường (Type 1 & Type 2): Chiếm từ 30% – 50% tổng số ca. Tăng huyết áp: Chiếm 27.2% ca bệnh.

• Nguyên nhân nguyên phát và di truyền: Do giảm dòng máu nuôi thận (tụt huyết áp, suy tim, xơ gan); viêm cầu thận nguyên phát (8.2%); viêm thận kẽ ống thận mạn (3.6%); bệnh thận đa nang di truyền (3.1%).

3. Dấu hiệu nhận biết và Phương pháp chẩn đoán

Ở giai đoạn 1, thận vẫn bù trừ và hoạt động tốt nên gần như không có triệu chứng lâm sàng rõ rệt. Bệnh thường được phát hiện tình cờ qua kiểm tra sức khỏe định kỳ nhờ:

• Xét nghiệm nước tiểu: Tìm chỉ số Albumin niệu (UACR). Nếu nước tiểu có bọt trắng lâu tan hoặc màu đục, đó có thể là dấu hiệu của tiểu đạm.

• Xét nghiệm máu: Xác định chỉ số eGFR để đánh giá công suất lọc của thận.

• Chẩn đoán hình ảnh (Siêu âm, CT Scan, MRI): Phát hiện các bất thường về cấu trúc hoặc mô học của thận.

4. Chiến lược điều trị và Phòng ngừa tiến triển

Mặc dù tổn thương thận mạn tính không thể đảo ngược hay chữa khỏi hoàn toàn, nhưng phát hiện ở độ 1 là một "may mắn". Bạn hoàn toàn có thể làm chậm hoặc chặn đứng thế trận tiến triển của bệnh bằng kiềng 3 chân sau:

Thay đổi lối sống lành mạnh

• Cai thuốc lá tuyệt đối: Thuốc lá làm tăng tốc độ xơ hóa mạch máu thận và đẩy nhanh tiến trình suy thận.

• Kiểm soát cân nặng (nếu thừa cân), tập thể dục vừa sức và ngủ đủ giấc.

• Hạn chế tối đa rượu bia và tiêm phòng cúm hàng năm (người bệnh thận mạn có nguy cơ biến chứng cúm nặng hơn).

Thiết lập chế độ dinh dưỡng khoa học

• Giảm muối (Natri): Duy trì dưới $2300\text{ mg}$ muối/ngày (khoảng 1 thìa cà phê) nếu có kèm tăng huyết áp.

• Ưu tiên protein thực vật, rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống nhiều đường.

Quản lý bằng y khoa

• Sử dụng thuốc ức chế ACE/ARB hoặc SGLT2 theo chỉ định của bác sĩ để giảm áp lực lọc cầu thận và giảm tiểu đạm.

• Kiểm soát tốt đường huyết và mỡ máu (bằng thuốc Statin nếu cần).

• Cảnh báo: Thông báo với bác sĩ tất cả các loại thuốc thực phẩm chức năng, thuốc nam, thuốc bắc đang dùng để tránh các hoạt chất gây độc cho thận.

Giải đáp nhanh các thắc mắc thường gặp

• Bệnh có chữa khỏi được không? Không thể hồi phục các mô thận đã tổn thương. Tuy nhiên, điều trị đúng cách giúp bạn "đóng băng" bệnh ở giai đoạn 1, bảo tồn chức năng thận như người bình thường suốt đời.

• Làm sao biết bệnh đang nặng lên? Hãy chú ý nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu: mệt mỏi dai dẳng, phù nề tay chân, tiểu đêm nhiều lần, hoặc các chỉ số xét nghiệm định kỳ cho thấy lượng protein niệu tăng và eGFR sụt giảm.

Lời khuyên: Đừng chủ quan với suy thận độ 1. Hãy chủ động tái khám định kỳ cùng bác sĩ chuyên khoa Nội thận để luôn làm chủ sức khỏe của chính mình!

Nguồn Bệnh viện Tâm Anh