Tai biến nhẹ ở người già: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị

Tình trạng tai biến nhẹ ở người già (đột quỵ nhẹ) cần được chú ý, bởi đó là dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ nặng, khi lưu lượng máu lên não bị gián đoạn. Vậy cụ thể, dấu hiệu tai biến nhẹ ở người già gồm những gì? Điều trị ra sao?

1.Tai biến nhẹ ở người già là gì?

Tai biến nhẹ ở người già (đột quỵ nhẹ) cũng có thể gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA – Transient Ischemic Attack), là tình trạng lưu lượng máu lên não bị gián đoạn tạm thời do tắc nghẽn mạch máu. Cơn tai biến này thường kéo dài từ vài phút đến vài giờ, là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ cao dẫn đến đột quỵ nhồi máu não hoặc xuất huyết não. Nhận biết sớm và can thiệp kịp thời có vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm về sau.

2.Dấu hiệu tai biến nhẹ ở người già

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu tai biến nhẹ ở người già kịp thời giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Có thể bao gồm các dấu hiệu thường gặp sau:

2.1. Đau đầu đột ngột, dữ dội

Xuất hiện cơn đau đầu dữ dội mà không rõ nguyên nhân. Có thể đi kèm buồn nôn hoặc nôn mửa. 

2.2. Chóng mặt, mất thăng bằng

Cảm giác hoa mắt, quay cuồng, mất phương hướng. Ù tai, khó giữ thăng bằng, dễ té ngã dù không có va chạm.

2.3. Rối loạn ngôn ngữ

Nói lắp, nói ngọng, khó phát âm hoặc lời nói không rõ ràng. Có thể gặp khó khăn trong diễn đạt hoặc hiểu lời người khác.

2.4. Tê bì, yếu liệt tay chân

Tê bì, yếu hoặc mất cảm giác ở một bên cơ thể (mặt, tay, chân). Mức độ có thể nhẹ, thoáng qua hoặc nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng đến vận động.

2.5. Rối loạn thị giác

Nhìn mờ, suy giảm thị lực hoặc mất thị lực tạm thời ở một hoặc cả hai mắt. Có thể kèm theo cảm giác đau nhức mắt hoặc nhìn đôi.

Lưu ý: Trong bệnh cảnh đột quỵ nhẹ, các triệu chứng này thường kéo dài từ vài phút đến vài giờ và có thể tự hồi phục. Tuy nhiên, đây là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, người bệnh cần đến cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra và điều trị kịp thời, tránh nguy cơ đột quỵ.

3. Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người cao tuổi nếu có dấu hiệu tai biến nhẹ như yếu liệt tạm thời, nói khó, mất thăng bằng hoặc rối loạn thị giác… cần được nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để bác sĩ kiểm tra, xử trí, dù triệu chứng đã tự thuyên giảm. Thăm khám sớm giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ đột quỵ, thực hiện xét nghiệm cần thiết và can thiệp kịp thời để ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.

4. Cách xử trí ban đầu khi phát hiện người già bị tai biến nhẹ

4.1. Gọi cấp cứu ngay

Cung cấp thông tin chính xác về triệu chứng, thời điểm xuất hiện, tiền sử bệnh (nếu có) cho nhân viên cấp cứu và bác sĩ. Không tự ý cho người bệnh uống thuốc hoặc ăn uống bất kì thứ gì khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

4.2. Giữ bình tĩnh và trấn an bệnh nhân

Tránh tập trung đông người để người bệnh có thể hít thở dễ dàng. Trấn an người bệnh, không tự ý di chuyển mạnh người bệnh để tránh làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

4.3. Đặt bệnh nhân ở tư thế phù hợp

• Nếu người bệnh tỉnh táo: Để người bệnh nằm ngửa, đầu nâng cao khoảng 30 độ giúp máu lưu thông tốt hơn.
• Nếu người bệnh buồn nôn, nôn mửa hoặc mất ý thức: Đặt người bệnh nằm nghiêng để tránh nguy cơ hít sặc.

4.4. Kiểm tra dấu hiệu sinh tồn

Quan sát nhịp thở, màu da và phản xạ của người bệnh. Nếu có dấu hiệu ngừng thở, cần thực hiện hồi sức tim phổi (CPR) cho người bệnh ngay nếu có chuyên môn.

4.5. Theo dõi và hỗ trợ trong khi chờ cấp cứu

Nới lỏng quần áo cho người bệnh thoải mái, dễ hô hấp. Quan sát các triệu chứng như liệt, méo miệng, rối loạn ngôn ngữ để báo cho nhân viên y tế.

5. Nguyên nhân gây tai biến nhẹ ở người cao tuổi

Tai biến nhẹ là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ. Bệnh thường xảy ra ở người cao tuổi do sự suy giảm chức năng tuần hoàn và các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Một số nguyên nhân hay yếu tố nguy cơ chính dẫn đến tình trạng này: 

• Tăng huyết áp: Huyết áp cao kéo dài có thể làm tổn thương thành mạch máu, khiến chúng rạn nứt và tạo thành cục máu đông. Khi cục máu đông chặn dòng chảy lên não, người bệnh có thể bị tai biến nhẹ hoặc đột quỵ thoáng qua.
• Xơ vữa động mạch: Mỡ và cholesterol tích tụ trong thành mạch khiến lòng động mạch hẹp lại, cản trở máu lên não. Nếu mảng xơ vữa bị vỡ có thể tạo huyết khối, gây tắc nghẽn mạch máu não, tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến đột quỵ.
• Bệnh tim mạch: Các vấn đề về tim như rối loạn nhịp tim, rung nhĩ hoặc suy tim có thể làm giảm lưu lượng máu và tạo điều kiện cho cục máu đông hình thành. Nếu cục máu đông di chuyển lên não, nó có thể làm tắc nghẽn mạch máu và gây tai biến nhẹ.
• Đái tháo đường: Đường huyết cao kéo dài làm tổn thương mạch máu, suy giảm khả năng điều hòa tuần hoàn não. Bệnh cũng làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và hình thành cục máu đông, từ đó dẫn đến tình trạng thiếu máu não thoáng qua hoặc tai biến nhẹ.

6. Người già bị tai biến nhẹ có nguy hiểm không?

Dù các triệu chứng tai biến nhẹ ở người già có thể dần thuyên giảm, nhưng đây là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ trong tương lai. Nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời, bệnh có thể diễn biến nặng hơn. Vì vậy, người cao tuổi nên đi khám sớm và thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

7. Cách chẩn đoán tai biến mạch máu não nhẹ ở người lớn tuổi

Để chẩn đoán tai biến mạch máu não nhẹ ở người lớn tuổi, bác sĩ có thể kết hợp nhiều phương pháp khác nhau: 

• Khám lâm sàng: Đánh giá triệu chứng và tiền sử bệnh để xác định dấu hiệu nghi ngờ.
• Chẩn đoán hình ảnh: Chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc cộng hưởng từ (MRI) giúp phát hiện vùng não bị tổn thương.
• Siêu âm động mạch cảnh: Kiểm tra tình trạng hẹp hoặc tắc nghẽn động mạch cung cấp máu cho não.
• Xét nghiệm máu: Đánh giá các yếu tố nguy cơ như cholesterol cao, tiểu đường hoặc rối loạn đông máu.

Sau khi xác định bệnh, bác sĩ sẽ đề xuất những phương pháp điều trị phù hợp nhằm ngăn ngừa biến chứng và hỗ trợ phục hồi não bộ.

• Trong một số trường hợp, thuốc tiêu sợi huyết (rTPA) có thể được sử dụng trong “giờ vàng” để làm tan cục máu đông, giúp khôi phục lưu thông máu.
• Giải quyết tình trạng tắc nghẽn hoặc phình mạch bằng các thủ thuật y khoa.
• Nếu cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật để loại bỏ khối máu tụ hoặc xử lý mạch máu bị vỡ.

8. Cách điều trị tai biến mạch máu não nhẹ ở người cao tuổi

Người cao tuổi bị tai biến nhẹ cần đến bệnh viện để bác sĩ khám, kiểm tra và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp. Tùy vào tình trạng mà bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc tiêu sợi huyết, chống kết tập tiểu cầu, thuốc chống đông máu và kiểm soát huyết áp, cholesterol. Một số trường hợp có thể cần can thiệp nội mạch, phẫu thuật.

Người bệnh cần duy trì lối sống khoa học, áp dụng chế độ dinh dưỡng cân bằng, tập thể dục thường xuyên, bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia để bảo vệ tim mạch. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật để loại bỏ tắc nghẽn động mạch, giúp cải thiện lưu thông máu lên não.

9. Tai biến nhẹ ở người già có thể phục hồi không?

Hầu hết người bệnh bị tai biến mạch máu não nhẹ có thể hồi phục nếu được cấp cứu, điều trị kịp thời. Tuy nhiên, để ngăn ngừa bệnh tái phát và hạn chế nguy cơ tiến triển thành đột quỵ nặng, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị, dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Bên cạnh đó, cần điều chỉnh lối sống khoa học, kiểm soát huyết áp, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tập thể dục thường xuyên và tránh các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, uống rượu bia.

10. Biện pháp phòng ngừa tai biến mạch máu não cho người lớn tuổi

Tai biến mạch máu não là một trong những nguyên nhân gây tử vong và tàn tật ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, có thể giảm nguy cơ bằng cách duy trì lối sống lành mạnh và kiểm soát các yếu tố tiềm ẩn, gồm: 

• Kiểm soát bệnh lý nền: Duy trì huyết áp, đường huyết và cholesterol ở mức ổn định.
• Chế độ ăn uống khoa học: Giảm muối, chất béo bão hòa; tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
• Tập thể dục thường xuyên: Vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày, ít nhất 5 ngày mỗi tuần.
• Hạn chế thuốc lá và rượu bia: Giảm thiểu hoặc ngừng hoàn toàn để bảo vệ sức khỏe tim mạch.
• Khám sức khỏe định kỳ: Phát hiện sớm và kiểm soát các yếu tố nguy cơ.

Hiểu rõ về tai biến mạch máu não giúp mỗi người chủ động phòng ngừa, bảo vệ sức khỏe chính mình và người thân. Cần chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo và nhanh chóng đến bệnh viện để bác sĩ khám, điều trị, tư vấn các biện pháp phòng tránh để giảm nguy cơ đột quỵ.

Nguồn: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh